Tiêu chuẩn Nguyên tắc trợ năng nội dung web (Web Content Accessibility Guidelines - WCAG 2.0) 

Các chuyên gia công nghệ thông tin và mọi người thường tiếp cận các vấn đề liên quan đến truy cập và nội dung các trang web của họ theo một trong hai cách...

I. Giới thiệu

Các chuyên gia công nghệ thông tin và mọi người thường tiếp cận các vấn đề liên quan đến truy cập và nội dung các trang web của họ theo một trong hai cách.

Đầu tiên là tiếp cận theo hướng tập trung vào con người. Cụ thể, nó xem xét nhiều khả năng hoặc hạn chế chức năng mà các cá nhân sở hữu. Cách tiếp cận này cũng xem xét các khả năng hoặc hạn chế cho phép mọi người sử dụng web và các công nghệ của nó như thế nào.   Ví dụ: một người có thị lực kém không sử dụng được trang web nếu kích thước văn bản quá nhỏ hoặc nếu màu văn bản và màu nền không có độ tương phản đủ màu. Để khắc phục những rào cản này, nhà phát triển web cung cấp các tùy chọn để người dùng chọn phông chữ lớn hơn hoặc thay đổi màu nền.

Cách tiếp cận thứ hai là nhìn vào các công nghệ web. Nó tập trung vào các rào cản công nghệ như vậy để giảm hoặc loại bỏ những trở ngại, nâng cao cho người khuyết tật. Ví dụ: một điện thoại thông minh được thiết kế cho người dùng thông qua màn hình cảm ứng. Tuy nhiên, một người có kỹ năng thủ công kém hoặc có giới hạn thị lực không sử dụng được màn hình cảm ứng. Để khắc phục những rào cản này, nhà thiết kế sản phẩm kết hợp nhận dạng giọng nói để cho phép người dùng truy cập vào tính năng của điện thoại bằng lời nói, thay vì chạm vào.

Trong thực tế, các nhà phát triển cần phải xem xét cả hai cách tiếp cận để đảm bảo rằng các trang web dễ dàng truy cập cho người khuyết tật. Nguyên tắc trợ năng nội dung web (WCAG) 2.0 xác định cách làm cho nội dung Web dễ truy cập hơn đối với người khuyết tật. Khả năng tiếp cận liên quan đến một loạt các khuyết tật, bao gồm cả thị giác, thính giác, thể chất, lời nói, nhận thức, ngôn ngữ, học tập, và khuyết tật thần kinh. Mặc dù những hướng dẫn này bao gồm một loạt các vấn đề, họ không thể giải quyết nhu cầu của mọi người với tất cả các loại, mức độ của người khuyết tật. Những hướng dẫn này cũng làm cho nội dung web dễ sử dụng hơn và thường cải thiện khả năng sử dụng cho người dùng nói chung.

WCAG 2.0 được phát triển thông qua quy trình W3C hợp tác với các cá nhân và các tổ chức trên toàn thế giới, với mục tiêu cung cấp tiêu chuẩn được chia sẻ cho khả năng truy cập nội dung web đáp ứng nhu cầu của các cá nhân, tổ chức và chính phủ quốc tế. WCAG 2.0 được xây dựng trên WCAG 1.0 và được thiết kế để áp dụng rộng rãi cho các công nghệ Web khác nhau hiện tại và trong tương lai, và kiểm tra được với sự kết hợp giữa kiểm tra tự động và đánh giá con người. Khả năng truy cập web không chỉ phụ thuộc vào nội dung truy cập mà còn phụ thuộc vào các trình duyệt Web truy cập và các tác nhân người dùng khác. Các công cụ soạn thảo cũng có vai trò quan trọng trong khả năng truy cập Web.

Tổ chức World Wide Web Consortium (W3C) đã phát triển và duy trì một bộ hướng dẫn kỹ thuật được chấp nhận rộng rãi cho các trang web truy cập. Hiệp hội là một cộng đồng quốc tế có nhân viên toàn thời gian, các tổ chức thành viên và cộng đồng làm việc cùng nhau để phát triển các tiêu chuẩn web.

Nguyên tắc truy cập nội dung web thường được gọi bằng từ viết tắt WCAG (phát âm là "wick-ag"). Các yêu cầu kỹ thuật được mô tả và tham chiếu trong bài viết này dựa trên WCAG 2.0 - phiên bản mới nhất của các hướng dẫn tại thời điểm viết.

WCAG 2.0 là một tập hợp các tài liệu, thông số kỹ thuật và kỹ thuật xử lý tất cả các khía cạnh về khả năng truy cập cho các trang web và nội dung web. Nó không phải là ý định của hướng dẫn này để xác định và giải thích tất cả các yêu cầu kỹ thuật. Thông tin đó được xử lý trong các nguyên tắc. WCAG 2.0 được cấu trúc xung quanh bốn câu hỏi chính liên quan đến nội dung web.

          1. Có thể nhận biết được không?

          2. Nó hoạt động được không?

          3. Có dễ hiểu không?

          4. Nó có mạnh mẽ không?

Từ những câu hỏi này đưa ra các nguyên tắc bao quát được thiết lập trong WCAG 2.0 -  hiểu được, khả thi, dễ hiểu và mạnh mẽ. Mỗi nguyên tắc có liên quan đến một hoặc nhiều nguyên tắc, do đó, dẫn đến các trang web và nội dung web được thiết kế theo hướng dễ truy cập hơn.

II. Nội dung tiêu chuẩn WCAG 2.0

II.1 Các cấp độ của WCAG 2.0

Một khái niệm quan trọng được đưa ra bởi WCAG 2.0 là ba "mức độ" của sự phù hợp được gọi là Cấp A, Cấp AA và Cấp AAA (hoặc đơn A, đôi A, ba A, tương ứng). Thông thường, một tổ chức sẽ cố gắng cho nội dung web của mình đạt được sự tuân thủ với một trong các cấp; Cấp A là khả năng truy cập cơ bản và cấp AAA cao nhất. WCAG 2.0 phân loại các cấp độ như sau:

          Cấp độ A: Nếu nội dung trang web không đáp ứng tất cả các yêu cầu cho Cấp A, thì một số hoặc tất cả các yêu cầu đó sẽ không thể đáp ứng truy cập hoàn toàn cho một bộ phận người dùng.

          Cấp AA: Nếu nội dung web đáp ứng Cấp A, nhưng không phải là Cấp AA, thì một số hoặc tất cả nội dung sẽ khó truy cập cho một số người sử dụng.

          Cấp AAA: Đáp ứng tất cả các yêu cầu đối với Cấp AAA có nghĩa là nội dung càng dễ tiếp cận càng tốt, với sự phát triển hiện tại của công nghệ web và công cụ người dùng cuối.

Mỗi tiêu chí thành công được liệt kê theo nguyên tắc được liên kết với một trong ba cấp độ trợ năng này.

II.2  Các nguyên tắc trong WACG 2.0

WCAG 2.0 được phát triển dựa trên bốn nguyên tắc chính: Có thể hiểu được (Perceivable); Có thể hoạt động; Có thể hiểu được và phần này của bài viết cung cấp tổng quan về từng nguyên tắc WCAG đơn giản, dễ hiểu.

Nguyên tắc 1 – Có thể nhận biết được (Perceivable): Các thành phần thông tin và giao diện người dùng phải biểu đạt cho người dùng theo cách họ có thể cảm nhận.

Nguyên tắc này được W3C phát biểu như sau:

          • Cung cấp các lựa chọn thay thế văn bản cho nội dung không phải văn bản.

          • Cung cấp phụ đề và các lựa chọn thay thế khác cho đa phương tiện.

          • Tạo nội dung được trình bày theo nhiều cách khác nhau, bao gồm các công nghệ hỗ trợ, mà không làm mất ý nghĩa.

          • Giúp người dùng xem và nghe nội dung dễ dàng hơn.

Cho đến gần đây, hầu hết các nhà phát triển web nhận được ít yêu cầu phát triển trang web và nội dung trang web cho những người mù, điếc, khiếm thính hoặc có thị lực kém. Điều đó đang thay đổi, một phần vì quy định về khả năng tiếp cận trong Đạo luật về khuyết tật  đối với người khuyết tật năm 2005 của Mỹ, nhằm mục đích người khuyết tật có thể tiếp cận được các trang web vào năm 2025 và một phần do sự phổ biến của điện thoại thông minh hỗ trợ web. Ví dụ: người dùng ở trong môi trường ồn ào và không thể nghe thấy âm thanh phát ra từ loa hoặc tai nghe hoặc họ tìm thấy nội dung trên các thiết bị di động nhỏ quá nhỏ để đọc.

Để đáp ứng nguyên tắc đầu tiên này:

          - Yêu cầu về Cấp độ tiếp cận A:

          • Nội dung đồ họa quan trọng cũng phải được mô tả bằng văn bản để các hệ thống văn bản này cung cấp nội dung thay thế này cho những người không thể xem hình ảnh.

          • Nội dung sẽ được tạo ra để nó không bị mất cấu trúc hoặc ý nghĩa cơ bản của nó khi được hiển thị trên các trang web hoặc thiết bị trợ giúp khác nhau, chẳng hạn như chữ nổi, phần mềm nhận dạng giọng nói và điện thoại văn bản.

          • Không sử dụng màu sắc, hình dạng, vị trí hoặc âm thanh làm phương pháp duy nhất cung cấp hướng dẫn cho người dùng.Ví dụ:  Các chỉ dẫn như sau: 'nhấp vào liên kết màu đỏ', 'nhấn nút dừng', 'liên kết ở dưới cùng bên trái của trang' hoặc 'khi   nghe thấy âm báo, chuyển đến trang tiếp theo'.

          • Nội dung không khó phân biệt với nền hoặc nền trước vì lựa chọn màu hoặc hình ảnh kém.

          - Yêu cầu trợ năng cấp AA:

          • Trang web và nội dung của trang web nói chung phải có tỷ lệ tương phản 4,5: 1. Một công cụ miễn phí và dễ dàng để kiểm tra độ tương phản của   là Trình phân tích tương phản màu có sẵn cho Windows hoặc Mac.

          • Sử dụng đơn vị tương đối và phần trăm thay vì kích thước cụ thể (ví dụ: 12 pt) để các trang có thể đọc và hoạt động khi kích thước văn bản được mở rộng tối thiểu 200%.

Nguyên tắc 2 – Có thể hoạt động (Operable): Các thành phần giao diện người dùng và điều hướng phải hoạt động được.

Nguyên tắc này được W3C phát biểu như sau:

          • Tất cả các chức năng phải có sẵn từ bàn phím.

          • Cung cấp cho người dùng đủ thời gian để đọc và sử dụng nội dung.

          • Không sử dụng nội dung gây cảm giác mạnh (seizure).

          • Giúp người dùng điều hướng và tìm nội dung.

          Một số người mù hoặc có thị lực kém sử dụng bàn phím thay vì chuột; vì bố cục phím cố định dễ học, cho phép họ điều hướng trang web mà không cần phải xem vị trí của con trỏ chuột trên màn hình. Những người khác sử dụng cả bàn phím lẫn thiết bị con trỏ và phải tương tác với trang web bằng giọng nói.

Ngày nay, nhà phát triển web cần tạo trang web và nội dung web cho những người không thể sử dụng chuột để trỏ và nhấp hoặc chạm vào màn hình để chọn ứng dụng hoặc nhập trên bàn phím để nhập hướng dẫn. Người dùng phải có khả năng truy cập và điều hướng các trang web bằng bất kỳ phương thức nhập hoặc kiểm soát nào có sẵn, không chỉ bàn phím và chuột.

Để đáp ứng các nguyên tắc thứ hai:

          - Yêu cầu về Cấp độ tiếp cận A:

          • Đảm bảo rằng các phương tiện đầu vào và điều khiển khác được hỗ trợ, đặc biệt là thông qua bàn phím.

          • Đảm bảo có tùy chọn truy cập bàn phím để trả con trỏ về điểm bắt đầu trên trang.

          • Xem xét những người dùng không thể đọc nhanh hoặc vì những lý do khác cần thêm thời gian để trả lời. Các nhà phát triển web phải cung cấp đủ thời gian cho những người dùng cần thời gian để đọc, xử lý và phản ứng với thông tin trên trang web.

          • Cho phép người dùng kiểm soát - tạm dừng, dừng hoặc ẩn thông tin di chuyển, đặc biệt là thông tin quan trọng trên trang web. Nếu người dùng không thể kiểm soát thông tin di chuyển, thì họ có thể mất thông tin đó.

          • Tránh nhấp nháy nội dung kích hoạt gây co giật, tai biến (seizures) ở một số người dùng.

          • Cung cấp một số cơ chế cho phép mọi người sử dụng hệ thống chuyển văn bản thành giọng nói để chọn và chuyển đến nội dung chính mà không phải nghe tất cả nội dung phụ khác trên trang, đặc biệt là trang chủ hoặc cổng thông tin. Một số trang yêu cầu rất khắt khe với thông tin về các dịch vụ của tổ chức, cũng như với quảng cáo, nguồn cấp tin tức và menu có liên kết đến nội dung khác. Thông thường, các nhóm nội dung khác nhau này được sắp xếp theo cách mà nội dung chính của trang khó xác định hoặc tìm thấy. Điều này đặc biệt đúng đối với những người sử dụng hệ thống chuyển văn bản thành giọng nói.

          • Các trang nên được đặt tiêu đề rõ ràng và tiêu đề phải phản ánh rõ ràng chủ đề hoặc mục đích của trang. Đây là tiêu đề xuất hiện trên thanh tiêu đề hoặc tab trang của trình duyệt và được lưu khi đánh dấu trang hoặc thêm nó vào danh sách các mục yêu thích trong trình duyệt của  .

          • Đảm bảo thứ tự tabbing có ý nghĩa. Điều này sẽ không chỉ giúp người dùng với bàn phím điều hướng trang web, nó cho phép các tổ chức trình bày nội dung theo cách chiến lược và phản ánh cách nhà phát triển muốn người dùng đọc nội dung trên web.

          • Chọn văn bản liên kết để giải thích rõ ràng mục đích của liên kết. Văn bản liên kết “nhấp vào đây” phổ biến, hầu như được coi là không thể truy cập được. Do một số hệ thống chuyển văn bản thành giọng nói, trích xuất và đọc các liên kết trên trang và nghe "bấm vào đây" một hoặc hàng chục lần gây phiền toái và vô dụng.

          •  Có những trường hợp  cần rút ngắn một số liên kết đến cùng một công việc để lưu trên một trang. Ví dụ:  đang liệt kê các ngôi nhà và sau mỗi danh sách có một liên kết chung tới ‘tiện nghi’. Trong trường hợp này, hãy cung cấp một thuộc tính hoặc tiêu đề thay thế để người dùng tìm hiểu thêm về liên kết.

          - Yêu cầu trợ năng cấp AA:

          • Cung cấp hai cách ngoài điều hướng thông thường để truy cập các trang khác trên trang web. Hộp tìm kiếm và bản đồ trang web hoạt động tốt.

          • Cung cấp các tiêu đề rõ ràng và mô tả để người dùng tìm thấy thông tin dễ dàng hơn và hiểu mối quan hệ giữa các phần khác nhau của nội dung dễ dàng hơn. Cung cấp nhãn mô tả để giúp người dùng xác định các thành phần cụ thể trong nội dung. Đảm bảo người dùng xác định vị trí của họ trên trang bằng cách thêm nhấn mạnh vào đối tượng được đánh dấu.

Nguyên tắc 3 – Có thể hiểu được (Understandable): Thông tin và hoạt động của giao diện người dùng phải dễ hiểu

Nguyên tắc này được W3C phát biểu như sau:

          • Làm cho văn bản dễ đọc và dễ hiểu.

          • Làm cho nội dung xuất hiện và hoạt động theo những cách dự đoán được.

          • Giúp người dùng tránh và sửa lỗi.

Bất cứ ai cũng truy cập một trang web trên Internet, nhưng không người dùng nào chia sẻ mức độ cụ thể về khả năng đọc viết, trình độ giáo dục, tình trạng kinh tế, trải nghiệm công nghệ hoặc khả năng nhận thức hoặc thể chất của mình cho nhà phát triển web. Bất kỳ khía cạnh nào của thiết kế web hoặc nội dung gây nhầm lẫn cho người dùng cũng khiến họ chuyển sang trang web khác. Nguyên tắc “có thể hiểu được” phản ánh khái niệm rộng hơn về “khả năng sử dụng” của trang web vì nó áp dụng cho mọi người dùng.

Để đáp ứng các nguyên tắc thứ ba:

          - Yêu cầu về Cấp độ tiếp cận A:

          • Mỗi trang web có một số phương pháp chỉ định, lập trình, ngôn ngữ chính được sử dụng để viết văn bản. Trong trường hợp này, ngôn ngữ được người dùng hiểu nhiều nhất như tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Quan thoại, v.v. Điều quan trọng là nhà phát triển cung cấp thông tin đó để các thiết bị trợ giúp và các hệ thống khác tự động thay đổi ngôn ngữ của họ. Trình đọc màn hình tải các quy tắc phát âm chính xác. Trình duyệt trực quan hiển thị chính xác các ký tự và tập lệnh. Trình phát phương tiện hiển thị phụ đề chính xác. Do đó, người dùng khuyết tật sẽ hiểu rõ hơn về nội dung.

          • Nếu người dùng tương tác với tổ chức bằng cách điền vào các ứng dụng hoặc bằng cách sử dụng các biểu mẫu nhập liệu thì hãy đảm bảo: Tất cả các trường hoặc điều khiển đầu vào được dán nhãn rõ ràng bằng ngôn ngữ đơn giản và tất cả các hướng dẫn đều có ý nghĩa và bằng ngôn ngữ đơn giản.

          • Nếu ứng dụng có cơ chế kiểm tra lỗi, thì cần các chức năng sau: Có cơ chế kiểm tra lỗi ghi chú và mô tả bất kỳ lỗi nào trong văn bản. Có cơ chế kiểm tra lỗi cho biết đã xảy ra lỗi tại thời điểm xảy ra lỗi để người dùng dễ dàng tìm thấy và thực hiện các chỉnh sửa cần thiết.

          • Cung cấp cảnh báo cho người dùng nếu một hành động (sự kiện) được kích hoạt ở một vị trí trang gây ra thay đổi ở một vị trí trang khác (không được người dùng hoặc thiết bị trợ giúp của họ phát hiện được).

          - Yêu cầu khả năng tiếp cận cấp AA:

          • Cung cấp cho người dùng các gợi ý khi có lỗi.

          • Mọi cụm từ hoặc đoạn văn trong trang web - với ngoại lệ cụ thể - có một số phương pháp chỉ định, lập trình, ngôn ngữ của con người (ví dụ: tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha, v.v.).

          • Các cơ chế điều hướng được lặp lại trên nhiều trang - như thanh điều hướng thường thấy ở phía bên trái của trang web - luôn luôn biểu diễn theo cùng một thứ tự tương đối và phải nhất quán khi sử dụng các thành phần có cùng chức năng.

Nguyên tắc 4 – Mạnh mẽ (Robust): Nội dung phải mạnh mẽ để có thể hiểu được một cách đáng tin cậy bởi nhiều nhóm người dùng, bao gồm cả công nghệ hỗ trợ.

Nguyên tắc này được W3C phát biểu như sau:

          • Tối đa hóa khả năng tương thích với các công cụ người dùng hiện tại và tương lai.

Để đáp ứng nguyên tắc thứ tư:

Tính mạnh mẽ thường đạt được bằng cách đảm bảo các trang web của tuân thủ các tiêu chuẩn được chấp nhận và bằng cách đảm bảo khả năng tương thích với các trình duyệt, các ứng dụng và công nghệ khác như phần mềm hỗ trợ và phần cứng.

Để đáp ứng các nguyên tắc thứ ba:

          - Yêu cầu với Cấp độ A.

          • Khi sử dụng các công nghệ web đã được thiết lập để tạo các trang web cần đảm bảo việc sử dụng chúng theo các tiêu chuẩn đã xuất bản của chúng.

          • Khi sử dụng các phần mở rộng độc quyền của một công nghệ web đã được thiết lập, hãy đảm bảo rằng nó tương thích với các trình duyệt mà người dùng sử dụng.

          • Khi sử dụng các tính năng của các công nghệ web được thiết lập không được chấp nhận hoặc một số công nghệ hỗ trợ không hoạt động, nghĩa là tính năng đó đang được loại bỏ theo thời gian trong bộ tính năng chính của công nghệ. Ví dụ: các phần tử HTML như <center>, <font>. <u> không được chấp nhận khi HTML4 được giới thiệu.

III. Kết luận

Mục đích của bài viết này là giúp cho các nhà phát triển trang web, cho dù làm việc nội bộ hay tư vấn độc lập, với độ nhạy và kỹ năng cần thiết để phát triển các trang web và nội dung web cho người khuyết tật. Tăng cường khả năng truy cập web mang lại tiện ích mạnh mẽ cho mọi người. Khi dân số già đi, công nghệ tiên tiến và thương mại tăng lên qua mạng internet, kết hợp với việc tăng cường khả năng tiếp cận và chức năng của trang web sẽ mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp và người dùng. Kết quả là, các tổ chức và nhà phát triển web phải luôn xem xét ai đang truy cập vào trang web của họ và các công nghệ họ đang sử dụng.

          Trong Thông tư số 39/2017/TT-BTTTT ngày 15/12/2017 của Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Công bố Danh mục tiêu chuẩn kỹ thuật về ứng dụng công nghệ thông tin trong cơ quan nhà nước quy định Khuyến nghị áp dụng tiêu chuẩn Web Content Accessibility Guidelines phiên bản 2.0, thuộc mục 3.1 Chuẩn nội dung Web và được xếp vào nhóm Tiêu chuẩn về truy cập thông tin. 

 

                                                          Nguyễn Thị Thu Trang

Tài liệu tham khảo

[1] WCAG 2.0 - Web Content Accessibility Guidelines: An Introductory Guide for Web Developers, GAATES.

[2] Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.0, W3C Recommendation 11 December 2008

 

 

46 Go top

Ý kiến về Trang thông tin điện tử Cục Tin học hóa?



THÔNG KÊ TRUY CẬP
  • Người trực tuyến Người trực tuyến
    • Khách Khách 53
    • Thành viên Thành viên 0
    • Tổng Tổng 53
    • Tổng lượt truy cập: Tổng lượt truy cập: 10409788